TÜRKİYE BİNA YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDA YAPILACAK BİNALARLA İLGİLİ UYGULAMA ESASLARINA İLİŞKİN “TEBLİĞ TASLAĞI” HAKKINDA GÖRÜŞLERİMİZ
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında yapılacak binalarla ilgili uygulama esaslarına ilişkin hazırlanmış tebliğ taslağı hakkında Türkiye Prefabrik Birliği’nin görüşleri şöyledir:
Bu tebliğin içine Betonarme Prefabrike Binaların dahil edilmesi özellikle sanayi yapılarında birçok sorun yaratacaktır, bunları özetle aşağıdaki gibi ifade edebiliriz.
- Tek katlı sanayi yapılarında “Denklem 2” de H˂12 m olan binalarda sınır değer formülde 0.0045 olarak verilmiş olmasına rağmen binanın yüksekliği hesaba katılmamıştır. Özellikle H˂5 m olan yapılarda gereğinden büyük kolon ebatları ile karşılaşılabilir.
- H>12 m olan yapılara ait bir konu işlenmemiştir. Bu tek katlı yapılarda perde kullanımı söz konusu olmamalıdır. Zira bu tür yapılarda özellikle açıklık yönünde perde konulması mümkün görülmemektedir. İşletme açısında da kreyn olması durumu da engellenmiş olacaktır.
- Katlı prefabrike binalar ele alındığında moment aktaran çerçevelerden meydana gelen bir yapıya sadece BYS>6 “Denklem 2” deki şartlarda perde olmadan müsaade etmektedir. BYS=˂6 olduğu katlı yapılarda ise perde zorunluluğu getirilmektedir. “Denklem 2” de belirtildiği gibi min perde kullanımı tatbikatta başka sorunlar yaratacaktır. Her ne kadar min perde oranı verilmişse de yüke bağlı olarak bu perdeler sistemin devrilme momentini karşılamayacağı için yeterli olamayacak, daha fazla perde yapılması gerekecektir. Kolon boyutları da kuvvetli kolon ve kuşatılmış şartlarına bağlı olarak tayin edileceği için formülde hesaplanandan daha fazla boyutta olacaktır. Dolayısıyla çerçeve sisteme perde konulması tasarım olarak gerekmedikçe ekonomik olmayacak ve montaj problemleri de yaşanacaktır.
Bu tebliğ uygulandığında Bina Deprem Yönetmeliği (2018) de tarif edilen ‘moment aktaran çerçeve sistemlerde” hemen hemen kalkmış olacak ki bizler bu uyumsuzluğa karşıyız.
İşletme olarak yapılara baktığımızda perde zorunluluğu birçok sanayi yapısında problem yaratacaktır. Örneklemek gerekirse,
- Bazı katlı sanayi yapılarında alt kat yüksek olup kreyn çalıştırılmaktadır, Perdeler buna mani olacaktır.
- Lojistik yapılarında raf yerleşimlerin sisteme perde yerleşimi işletme açısında sorun yaratacaktır.
- Özellikle kağıt üretim tesislerinde sistemin içine perde yerleştirmek neredeyse imkansızdır.
- Buna benzer birçok üretim tesisi saymak mümkündür.
- Madde 4.c.1 de tüm kolonlarda uzun kenarın kısa kenara oranı 1.5 tan büyük olamaz denilmiştir. Bu şartta aslında konvansiyonel daha çok konut binalarına yönelik her iki yönde kolonların rijitliğinin olması istendiği için konulan bir maddedir. Ancak özellikle prefabrike büyük açıklıklı yüksek yapılarda kolonun zayıf yönünde rijit kirişler düzenlenerek daha az kesitle dizayn edilebilir. Bu sayede bu kolonlar daha rahat taşınabilir ve montajı yapılabilir. Katlı yapılarda zaten mümkün olduğunca kare kolonlar kullanılmaktadır.
- Katlı binaların üst çatı katı Deprem Yönetmeliği 2018’e göre mafsallı bağlanabiliyor, öngörülen perdelerin bu kata çıkmaması gerekiyor. Bununla ilgili özel bir ayrım yapılmamış, bu da tatbikatta sorun yaratacaktır.
- Deprem Yönetmeliği 2018 de “0.40 fck” iken “Aci ˂ Ndm/(0.35fck)” formülünde dahada küçültülmüştür. Özellikle haraketli yükü yüksek olan sanayi yapılarında kolonların dahada büyümesine yol açacaktır.
- Deprem Yönetmeliğinde Tek katlı sanayi tesislerinde az da olsa kısmi arakata izin verilmektedir. Bu tebliğ çerçevesinde böyle bir durumda perde kullanmak imkansızdır.
Dolayısıyla bu tebliğin konvansiyonel yöntemle inşa edilecek konut yapıları için geçerli olması, Betonarme Prefabrike Yapılar içinde özel olarak yeniden değerlendirilmesinde işletme ve inşası açısından gereklilik bulunduğu kanaatindeyiz.
Bu çerçevede mevcut uygulama tebliğ taslağından “Beton Prefabrikasyon Yapılar” a ilişkin hususların çıkarılması ile daha geniş değerlendirilmeler yapılması ve gerekiyorsa yeni bir tebliği ile ilişkilendirilmesi hususu bilgilerinize sunulur.
Saygılarımızla;
TÜRKİYE PREFABRİK BİRLİĞİ